Σημειώσεις από το εργαστήριο της ομάδας «ΚΟΙΝΟ Αθήνα» στο Commons Fest, Αθήνα 16-05-2015

Η έννοια των κοινών αγαθών στον αστικό χώρο συχνά συγχέεται συχνά με την έννοια του δημόσιου χώρου. Ταυτόχρονα, η εκπαίδευση στη διαδικασία της «από κοινού» διαχείρισης ενός χώρου είναι ένα μάθημα δημοκρατίας. σε μια ευρύτερη δημοκρατική κρίση. Η παρατήρηση, ανάλυση, κατανόηση και ευρύτερη επικοινωνία τέτοιων πειραμάτων αποτελεί η ίδια μια διαδικασία που θα βοηθήσει στην ευρύτερη διάδοσή τους και ίσως σε πιο βελτιωμένες εφαρμογές αυτών.

Το εργαστήριο του Koino Athina, που έγινε στην αυλή του κτιρίου των Αρχαιολόγων,   ακολούθησε την παρουσίαση με τίτλο «Πρακτικές των Αστικών Κοινών» και είχε στόχο μέσα από μια in situ συμμετοχική διαδικασία την εμβάθυνση στις έννοιες που παρουσιάστηκαν, την ανάδειξη της χωρικότητας των κοινών και απώτερο στόχο την ενεργοποίηση του Φαντασιακού για τα Αστικά Κοινά στην Αθήνα.

Ακολουθεί μια συνοπτική καταγραφή του εργαστήριου και των συζητήσεων όπως προέκυψαν

Α’ Εισαγωγή και σύνοψη της έρευνας

Στο πρώτο μέρος παρουσιάσαμε την έρευνα πάνω στους χώρους των αστικών κοινών στην Αθήνα και την μεθοδολογία που ακολουθήσαμε απαντώντας στα ερωτήματα τι είναι το αστικό κοινό; γιατί είναι ελκυστικό; Εξετάσαμε τρείς χώρους με βάση 6 έννοιες που προέκυψαν από την μελέτη των παραδειγμάτων και δεν υπήρχαν σαν αναλυτικές κατηγορίες εκ των προτέρων αλλά προέκυψαν μέσα από συζήτηση και μια συμμετοχική διαδικασία.

Χώροι:
ΕΜΠΡΟΣ |  ΝΑΥΑΡΙΝΟ | ΑΚΑΔΗΜΙΑ ΠΛΑΤΩΝΟΣ

Έννοιες: 
Φαντασιακό-Διεκδικήσεις |  Διαχείριση, Βιωσιμότητα |  Συνδιαμόρφωση χώρου | Ανοιχτότητα-Συμμετοχή

Β’ Αναγνώριση αστικών κοινών στην Αθήνα τώρα και Συζήτηση

Συζητώντας με τους συμμετέχοντες προσπαθούμε να εντοπίσουμε άλλα παραδείγματα στην Αθήνα που θα μπορούσαμε να «αναγνωρίσουμε» ως κοινούς αστικούς χώρους με βάση και τις έννοιες που αναφέραμε

Παραδείγματα

  • Τα αστικά κοινά θα μπορούσαν να διαμορφωθούν σε διαφορετικές μη προφανείς περιπτώσεις -τυπολογίες
    πχ ιδιωτική ιδιοκτησία όπου ο ιδιοκτήτης διαχειρίζεται με τους χρήστες τον χώρο, πολλοί ιδιοκτήτες που συν-διαχειρίζονται έναν κοινόχρηστο χώρο, στοές (δημόσιος χώρος+ ιδιωτική συν-διαχείριση Κτλ) Πιθανά αστικά κοινά : στοά, πολυκατοικία, πεζόδρομος κ.λπ
  • Σχόλιο για κατάληψη / αυτοδιαχειριζόμενο χώρο- υπό ποιες προϋποθέσεις μπορεί να είναι «Κοινό»;
  • Ο όρος «κοινά» δεν είναι δεδομένος ως προς το περιεχόμενό του.
  • Μετατροπή των κοινωνικών χώρων σε κοινότητες των κοινών. Το παράδειγμα του Nosotros στα Εξάρχεια. Αρκεί η εφαρμογή κοινωνικών χρήσεων, όπως συλλογική κουζίνα, μαθήματα, εργαστήρια, κοινωνικό παντοπωλείο για τη μετατροπή του σε αστικό κοινό; Αυτό που χρειάζεται είναι να φτιαχτούν ευρύτερες δομές των «κοινών» όπως θα μπορούσε να συμβαίνει με την διαχείριση των απορριμμάτων. Να δούμε τα σκουπίδια ως κοινό αγαθό vs καπιταλιστική διαχείριση. Αυτό απαιτεί συντονισμό διαφορετικών συλλογικοτήτων.
  • Η περίπτωση της «πολυκατοικίας» ως τόπος εφαρμογής της λογικής των «δομών» (διαχείριση ενέργειας, απορριμμάτων, τροφής κ.λπ). Δικτύωση πολλών πολυκατοικιών. Μικρής κλίμακας οικονομία.
  • Παραδείγματα από συμμετέχοντες:
  1. Βερολίνο δεκαετία ‘90: Κατοικία σε κατάληψη (συγκροτήματα κατοικιών σε κατάληψη που νομιμοποιήθηκαν στην συνέχεια…)
  2. Μιλάνο: Macao Νέο κέντρο Τέχνης για την έρευνα και την κουλτούρα
    Kατάληψη από Laboratorio del arte ενός ουρανοξύστη 33 ορόφων. (φαντασιακό/ ομάδες εργασίας/ 150 άτομα αρχικά –στα 20.000 στο κάλεσμα / 10ήμερη κατάληψη).
  3. Βοτανικός Κήπος Πετρούπολης: Ανοιχτός κοινωνικός χώρος (παντοπωλείο / κολεκτίβες / συνεργασία με Σπόρο).
  4. Βαρκελώνη : Can MasDeu  /κοινωνικό κέντρο Παλιό λεπροκομείο + περιαστικοί κήποι + 20 οικοαναρχικοί (βασική ομάδα κατάληψης) + 250 συμμετέχοντες στους κήπους.
    Τα 250 άτομα συνδιαμορφώνουν μόνο τα των κήπων.
  5. Πάρκο Δρακόπουλου: Κοινός τόπος για την περιοχή. (παιδική χαρά & ανοιχτός δημόσιος χώρος που ευνοεί ανοιχτές συζητήσεις)
  6. Το παράδειγμα για την συλλογική συγκομιδή ελαιοδέντρων στην περιοχή Χολαργού.
  • Γενικό σχόλιο συμμετέχοντος : Εμβρυακό στάδιο των έως τώρα εγχειρημάτων. Χρειάζεται οργάνωση και δικτύωση σε επίπεδο γειτονιάς τουλάχιστον με ενέργειες όπως μαθήματα, κοινή κεραία/παιδική χαρά/ μαγείρεμα/ απορρίμματα/χώρος για συνέλευση κλπ. Παραγωγή «κοινών» σε υλιστική διάσταση (πχ παραγωγή τροφής, συχνότητες κ.λπ).

Τρόποι λειτουργίας , προκλήσεις & προβλήματα

  • Για τη σύσταση ενός τέτοιου εγχειρήματος δεν μπορεί να μπαίνει μπροστά η “ατζέντα”, η πολιτική ατζέντα, γιατί τότε το εγχείρημα είναι αδύνατο να προσελκύσει και να απευθυνθεί σ’ έναν ευρύτερο κύκλο πιθανώς ενδιαφερομένων Αντίθετα….
  • Η συμμετοχή σε ένα τέτοιο εγχείρημα μεγάλου αριθμού ανθρώπων γίνεται λόγω μιας ανάγκης όπως πχ στο Can Masdeu όπου υπάρχει η ικανοποίηση ανάγκη τους για τροφή (καλή ποιότητα τροφής + εξασφάλιση δουλειάς).
    Για την επιβίωση κάθε εγχειρήματος είναι απαραίτητη συνθήκη η ανταποδοτικότητά του .
  • Η δομή της κατάληψης: συνέλευση, υποσυνελεύσεις, facilitators. Η κουλτούρα του facilitation.
  • Το ζήτημα της δημοκρατίας. Ομοφωνία ή όχι στις συνελεύσεις; Και άλλα ζητήματα
  • Τι ενώνει τον κόσμο; Κοινός σκοπός. Να είναι προσδιορισμένος από την αρχή, ότι είμαστε εδώ μαζί πχ “για να φτιάξουμε ένα πάρκο και όχι κατοικία ή ό,τι άλλο” Επίσης το κοινό εγχείρημα προκύπτει από μια επείγουσα ανάγκη. Η έννοια της πρωτοπορίας δεν υφίσταται στα κοινά, παρά με την έννοια της πρόνοιας- να προνοήσουμε για μια επείγουσα ανάγκη. Για την Ελλάδα μια αντίστοιχη μελλοντική πρόνοια θα έθετε το ζήτημα των «περιαστικών κοινών».
  • Ο ρόλος των πολιτικών κομμάτων στις λαϊκές συνελεύσεις. Η συμμετοχή στις “πολιτικά τοποθετημένες” συνελεύσεις μειώνεται, ενώ πχ το πάρκο Δρακοπούλου ως παιδική χαρά με ζωντανές χρήσεις κτλ. εξακολουθεί να προσελκύει κόσμο.
  • Ο ρόλος του “Συντάγματος” στην ανάδυση πλήθος συνελεύσεων σε όλη τη χώρα και στην εκκίνηση συζητήσεων /πρακτικών περί «κοινών» / περί άμεσης δημοκρατίας.
  • Οι τοπικές λαϊκές συνελεύσεις ως αντίβαρο στο “Σύνταγμα”. Οι συμμετέχοντες στις τοπικές συνελεύσεις «περιόριζαν» την ιδεολογία τους. Οι χώροι των κοινών /των συνελεύσεων παραμένουν «πυκνωτές» για την πόλη της Αθήνας.
  • Κοινός αστικός υλικός χώρος / διατήρηση της αυτονομίας των ομάδων / διαφορετικά φαντασιακά (αναφορά στον άυλο χώρο).
  • Το ζήτημα της συνύπαρξης και πως μπορεί να επιλυθεί; Απαιτείται η εκπαίδευση στην επίλυση ζητημάτων.
  • Το ζήτημα του εσωτερικού ανταγωνισμού των «συμμετεχόντων» στα «κοινά». Κάθε ατομικότητα να ξεπερνά το φορτίο που φέρει μέσα της.
  • Οι κοινωνικές τυπολογίες αφορούν έδαφος / χώρο
    – Αναφορά στο σανατόριο της Πάρνηθας ως παράδειγμα περιαστικού κοινού.
    – Αναφορά στις ιδιοκτησίες που διαχειρίζεται το ΤΑΙΠΕΔ. Δεν χρειάζεται να πάμε μακριά- Η κοινή δημόσια γη που θα μπορούσε να είναι έδαφος των αστικών κοινών βρίσκεται και στο κέντρο της Αθήνας ακόμα.
  • Πώς επηρεάζεται η συνθήκη κατάληψης στη χώρα σε σχέση με τα φτηνά ενοίκια κατοικίας. Οι καταλήψεις δεν προχωρούν και λόγω του δεύτερου. Το ζήτημα κατοικίας επιλύεται ιδιωτικά ακόμα και για εκείνους που έχουν λίγα εισοδήματα. Ποιο θα ήταν το παραπάνω όφελος (ως λύση) για να μετασχηματιστεί ο χώρος σε «κοινό»; Πως θα μπορούσε κάτι τέτοιο να ποατλέσει λύση/πρόταση και για το ζήτημα των πλειστηριασμών;
  • Το περίσσευμα της κατοικίας στην Αθήνα. Τι κάνουμε με την αργούσα ιδιοκτησία κατοικίας (διαμερίσματα/πολυκατοικίες/αγροτικές κατοικίες); Διαχείριση των άδειων/ εγκαταλελειμμένων κατοικιών και με την παράμετρο του χρόνου. Πχ το σπίτι διακοπών να αξιοποιείται στους νεκρούς χρόνους.
Advertisements

Σχόλια

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s